درسنامه آموزشی پیام های آسمان کلاس هفتم
درس سیزدهم: بر بال فرشتگان
عدهای مشغول دعا و نیایش بودند و نماز مستحبی میخواندند. عده دیگری نیز در گوشهای از مسجد مشغول گفتوگوی علمی و یادگیری مسائل دینی خود بودند. در همین هنگام پیامبر اکرم صلّیاللّٰهعلیهوآله وارد مسجد شد. همه مشتاقانه میخواستند ببینند که پیامبر خدا کدام گروه را برای همنشینی انتخاب میکند. حضرت محمد صلّیاللّٰهعلیهوآله با مهربانی به حاضران در مسجد نگاه کرد و فرمود:
این افراد همگی مشغول انجام کارهای نیک هستند، اما خداوند مرا برای تعلیم و آموزش مردم فرستاده است.
ایشان این سخن را فرمود و به جمع علم جویان پیوست.
فعّالیت کلاسی (صفحهٔ 135 کتاب درسی)
به نظر شما چرا پیامبر اکرم در مسجد، همنشینی با گروهی را انتخاب کرد که به کسب علم و دانش مشغول بودند؟
برای اینکه نشان دهد در دین اسلام کسب دانش برابر با والاترین عبادتهاست و نیز ایشان خود را مسئول آموزش مردم میدانسته است.
ارزش علم آموزی و عالم
پیامبر خدا در جامعهای به پیامبری برگزیده شد که کسی به علم و دانش اهمیت نمیداد و تنها تعداد اندکی از مردم توانایی خواندن و نوشتن داشتند. در این شرایط بود که ایشان با تشویق مؤمنان به فراگیری دانش میفرمود:
ای مردم، بدانید کسی که به دنبال فراگیری دانش است، با هر قدمی که برمیدارد، در کارنامۀ اعمالش ثواب یک سال عبادت نوشته میشود. فرشتگان بالهایشان را زیر پای او میگسترانند و زمینی که زیر پای اوست برایش از خداوند مهربان آمرزش میطلبد.
رسول خدا دستور میداد تا هر اسیری که به ده نفر از مسلمانان خواندن و نوشتن بیاموزد، آزاد شود. ایشان همواره عالمان را برتر از کسانی میدانست که بدون علم و دانش عبادت میکنند؛ زیرا (ایشان میفرمود):
هنگامی که شیطان تلاش میکند مردم را با عقاید و تفکرات فریبکارانه از راه درست منحرف کند، این عالمان هستند که متوجه انحراف میشوند و جلوی آن را میگیرند.
فعّالیت کلاسی (صفحهٔ 136 کتاب درسی)
به این روایات که از رسول اکرم و امیرمؤمنان علیهما السّلام به دست ما رسیده است توجه کنید و آنها را به موضوع مرتبط با آن وصل کنید.
1- فراگیری دانش بر هر مسلمانی واجب است. زندگی همیشگی (4)
2- در برابر کسی که از او علم میآموزید، فروتن باشید. ثروت واقعی (3)
3- علم و دانش گنجی است پایان ناپذیر. تواضع نسبت به معلم (2)
4- آنان که اهل علم و دانشاند حتی پس از مرگشان زندهاند. علم آموزی برای همه (1)
اکنون اگر بخواهید با خداوند مهربان سخن بگویید و از او چیزی بخواهید چه میگویید؟ خداوند دانا در قرآن کریم به پیامبر خود میفرماید:
آیا میدانید دلیل این همه سفارش و تأکید دین اسلام بر کسب دانش چیست؟
بنابراین تنها کسانی میتوانند به اهداف خود برسند که نسبت به راه خود، علم و آگاهی داشته باشند؛ چرا که پیدا کردن راه درست زندگی، بدون دانش و بینش، امکانپذیر نیست.
اسلام شکوفاگر علم
مسلمانان که راه سعادت خود را از پیامبر و خاندان پاکش آموخته بودند، با عمل به سفارشهای آنها، تلاش خستگیناپذیری را برای کسب دانش آغاز کردند؛ به عنوان مثال، بیش از چهار هزار نفر، در مجالس گوناگون درس امام صادق علیهالسّلام شرکت میکردند و هر گروهی به یادگیری یکی از رشتههای علمی مشغول بودند؛ شاگردانی که بعدها، دانشمندان بزرگی شدند و نام برخی از آنها هنوز در بسیاری از دانشگاههای بزرگ جهان شنیده میشود.
جابر بن حیان (پدر علم شیمی) یکی از این چهار هزار شاگردی بود که سالها نزد امام صادق علیهالسّلام کسب علم میکرد.
به یاد داشته باشیم، موفّقیتهای علمی مسلمانان همواره در زمانهایی روی میداد که در کنار توجّه جدّی به کسب علم و دانش، از احکام و تعالیم اسلامی غفلت نمیکردند.
فعّالیت کلاسی (صفحهٔ 137 کتاب درسی)
مردی نزد پیامبر اکرم صلی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد: ای رسول خدا، علم چیست؟
پیامبر فرمود: سکوت کردن.
- سپس چه؟
- گوش فرا دادن.
- بعد چه؟
- به خاطر سپردن.
- بعد از آن چه؟
- به آن عمل کردن.
- سپس چه؟
- آموزش آن به دیگران
دربارهٔ این حدیث ارزشمند در کلاس گفتوگو کنید و توضیح دهید جابه جایی در مراحل کسب دانش چه نتایجی به همراه دارد.
1- اولین شرط کسب دانش سکوت است زیرا در محیط پر سر و صدا و شلوغ یادگیری صورت نمیگیرد پس زمانی که معلم آموزش میدهد. بایستی کاملاً سکوت کنیم و از صحبت کردن بپرهیزیم.
2- گوش فرا دادن: مهمترین وسیله ورود اطلاعات به ذهن گوش است پس با گوش فرا دادن به سخن معلم میتوانیم آنچه را که معلم میگوید یاد بگیریم.
3- به خاطر سپردن: ذهن انسان فراموش کار است پس باید آنچه را که گوش میدهیم در ذهن خود حفظ کنیم و سعی کنیم با تکرار و یاد آوری آنرا به خاطر بسپاریم.
4- عمل کردن به علم: علم زمانی ارزش پیدا میکند و وسیله رشد و کمال میشود که به مقام عمل برسد پس آنچه را که یاد گرفتهایم بایستی به مرحله عمل برسانیم.
5- انتشار دادن علم و آموزش دادن به دیگران: در احادیث آمده است: زکات علم، انتشار و آموختن آن به دیگران است. اگر آنچه را که آموختهایم به دیگران آموزش دهیم. هم به دیگران کمک کردهایم و هم به دلیل تکرار آن، خودمان بیشتر و بهتر یاد میگیریم.
طی سالهای اخیر که به کسب علم و دانش توجّه ویژهای شده است، شاهد پیشرفتهای بزرگی در زمینههای مختلف علمی بودهایم. به عنوان مثال دانشآموزان ایرانی در اوّلین دورهٔ المپیاد جهانی ریاضی با وجود مشکلات زیاد جنگ تحمیلی توانستند از کشورهای زیادی پیشی بگیرند. این موفّقیت مقدمهای برای درخشش دانش آموزان در سایر رشتهها بود. تلاش پیگیر معلمان و دانشآموزان به همراه استعداد خدادادی جوانان مسلمان کشورمان، به سرعت نام ایران را دوباره بر سر زبان دانش پژوهان دنیا انداخت؛ بهنحوی که تاکنون بیش از چهارصد مدال طلا، نقره و برنز از المپیادهای بین المللی علمی کسب شده است. همچنین کشورمان صاحب فناوری در ساخت و پرتاب ماهواره همراه با موجود زنده به فضا شده است و دانشمندان جوان کشورمان به فناوری پیچیده هستهای دست یافتهاند. اینها تنها گوشهای از موفّقیتهای جوانان این کشور در همین مدت کوتاه است. موفّقیتهایی که در سایهٔ بازگشت ما به راهنمایی های ارزشمند اسلام صورت گرفته است.
|
|
|
|
|
|
خودت را امتحان کن (صفحهٔ 140 کتاب درسی)
1) عالمان چگونه مردم را از انحراف نجات میدهند؟
پیامبر همواره عالمان را برتر از کسانی میدانست که بدون علم و دانش عبادت میکنند زیرا (ایشان میفرمود): هنگامی که شیطان تلاش میکند که مردم را با عقاید و تفکرات فریب کارانه از راه درست منحرف کند این عالمان هستند که متوجه انحراف میشوند و جلوی آن را می گیرند.
2) بیشترین پیشرفتهای علمی مسلمانان در چه زمانی روی داده است؟ با یک مثال آن را توضیح دهید.
موفقیت های علمی مسلمانان همواره در زمانهایی روی داده است که در کنار توجه جدی به کسب علم و دانش از احکام و تعالیم اسلامی غفلت نمیکردند. به عنوان مثال، میتوان به گسترش علم و دانش در زمان امام جعفر صادق اشاره کرد که در محضر درس ایشان چهار هزار نفر شرکت میکردند که از میان آنها دانشمندان بزرگی تربیت شدند که میتوان به جابربن حیان، پدر علم شیمی، اشاره کرد.
3) انجام کارها بدون دانش و بینش چه نتیجهای به دنبال دارد؟
پیدا کردن راه درست زندگی، بدون دانش و بینش امکان پذیر نیست؛ امام صادق در این باره میفرماید: کسی که کارهایش را بدون دانش و بینش انجام میدهد مانند کسی است که به بیراهه میرود، هر چه سریعتر حرکت کند، از مقصدش دورتر میشود.
پیشنهاد (صفحهٔ 140 کتاب درسی)
دربارهٔ زندگی و آثار علمی یکی از دانشمندان مسلمان تحقیق کنید و نتیجهٔ آن را در کلاس بخوانید.




